|
|
|
|

Muzaffer Sarısözen
1899 - 4 Ocak 1963. Sivas’ta doğdu. İlkokulu
Sivas’ta bitirdikten sonra, lise öğrenimine Sivas’ta başladı. Ancak
öğrenimini tamamlamadan Sivas Valiliği tarafından müzik öğrenimi
görmesi için İstanbul Belediye Konservatuarına gönderildi. Burada
4 yıl öğrenim gören Sarısözen, bir süre, konservatuar müdürü
Yusuf Ziya Demircioğlu’yla birlikte folklorla ilgili çalışmalar yaptı.
Daha sonra Sivas’a gelerek, önce öğretmen okulunda, sonra da lisede müzik
öğretmenliği yaptı. Öğretmenliği sırasında, bir yandan da halk müziği ve
oyunlarıyla ilgili derleme çalışmalarını sürdürdü.
Halk oyunlarından halaylarla ilişkin ilk yazılar Sarısözen’in
imzasıyla 1930’lu yıllarda bazı gazete ve dergilerde yayımlanmaya
başladı.
Sivas’ta öğretmenliği sırasındaki çabalarından dolayı Milli Eğitim
Bakanlığı yetkililerince 1938 yılında Ankara Devlet
Konservatuarı (Ankara Musiki Muallim Mektebi) folklor arşivine atandı.
1937-1951 yılları arasında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından
Türkiye’nin birçok yöresinde derleme çalışmaları yapıldı. Bu derlemelerin
çoğuna katılan Sarısözen, derlenen bu türkü ve ezgilerin arşivde bir
düzen içinde saptanması, korunması ve değerlendirilmesini sağladı.
Muzaffer Sarısözen’in Türkiye’deki folklora katkısı, türkü ve oyun
havalarının derleme ve notaya alınmasından başka, Türkiye düzeyinde
yaygınlaştırılması, tanıtılması konusunda oldu.
Halk müziğiyle ilgili radyo yayınları Sarısözen’in 1938’de
Ankara’ya gelmesiyle, önceleri birer ikişer solo program olarak sürmüş,
Milli Musiki Sanatkarları Kolu adıyla Türk Halk Müziği ve
Klasik Türk Müziği birlikte yürütülmüştür. Halk müziği yayınlarının
dikkatle dinlenmeye başlandığı 1938-1941 yılları arasında, müzik
yayınları şefi Mesut Cemil Sel, halk müziğinden sorumlu şef
yardımcısı ise Sarısözen’di. Sarısözen, o yıllarda Ankara
Radyosuna gelip zaman zaman programlar yapan yöre sanatçılarını biraraya
getirip ilk halk müziği programlarını başlattı.
1940 yılından sonra zamanla artan halk müziği yayınları 1941
yılının sonlarına doğru Sarısözen yönetiminde »Biz Türkü Öğreniyoruz«
ve »Yurttan Sesler« adı altında Klasik Türk Müziği korosundan
ayrılarak yayınlarını sürdürmeye başlamıştır. Bu topluluk elemanlarının
sayıları gün geçtikçe artmış, böylece Türkiye Radyolarının ilk
Yurttan Sesler Korosu, Muzaffer Sarısözen’in öncülüğünde resmen
kurulmuş oldu. Bu gelişmeyi çağdaş halk müziğindeki birinci kopuş ve yeniden
yapılanma olarak adlandırmak yerinde olur.
1953 yılında İzmir Radyosu, 1954 yılında İstanbul
ve daha sonraki yıllarda da Erzurum Radyosu Yurttan Sesler Korosu
kurulmuştur. 1940’lı yıllarda radyolarda 5-10 kişiyi geçmeyen
halk müziğine gönül veren profesyonellerin sayısı bugün binlere ulaşmış
durumda.
Muzaffer Sarısözen, bugün sesini ve sazını dinlediğimiz birçok
sanatçının öğretmeni olup, ilk Ankara’ya gelişinde Ankara Devlet
Konservatuarı Folklor Arşivi’ndeki görevi sırasındayken başlattığı tarih
ve halk oyunları öğretmenliğini uzun yıllar sürdürerek, pekçok öğrencinin bu
alanda yetişmesini sağladı. Türkiye’nin birçok yöresinde Mahmut Ragıp
Gazimihal, Ahmet Adnan Saygun, Ulvi Cemal Erkin, Halil Bedii Yönetken,
Nurullah Taşkıran ve Rıza Yetişen’den oluşan derleme ekibiyle
birlikte on binlerce türkü ve öykü derledi. Bunların binden çoğunu
Muzaffer Sarısözen notaya aldı, değerlendirdi.
Türkiye’de az sayıda yapılan halk müziğine ilişkin basılı yayınların
başında, 1926’da İstanbul Belediye Konservatuarının
yayımladığı 14 defter durumundaki »Anadolu Halk Şarkıları« adlı
kitapların dışında önemli bir yayın olarak, Sarısözen’in 1941
yılında yayımladığı »Seçme Köy Türküleri« adlı kitabı gelmektedir.
Sarısözen daha sonra, 1952 yılında »Yurttan Sesler«, 1962
yılında günümüzde halk müziği ile ilgili önemli bir kaynak olan »Türk Halk
Musikisi Usulleri« adlı kitabını yayımladı.
Sarısözen, ilk Türk Halk Müziği toplu çalışmalarına başladığı
yıllarda bağlamaların ses perdelerinin eşit olmasını sağlamaya çalışıp, koma
seslere ayrı numara verdi.
1949-50 yıllarında İtalya ve İspanya’da yapılan halk oyunları
şenliklerine Türkiye’den ilk kez halk oyunları ekipleri Sarısözen’in
başkanlığında gönderildi ve büyük başarı sağladı. 1952 yılında bir
bankanın kurduğu halk oyunlarını yayma ve yaşatma kurumunda da önemli
görevlerde bulundu.
Özellikle halk müziğine ilişkin görüşlerini çeşitli dergi ve gazetelerde
yayımlayıp, genç kuşağı halk müziğinin derlenmesi, araştırılması ve
tanıtılması konusunda özendirmeye çalıştı.
Ankara'da öldü ve orada toprağa verildi.
|
|
|
|